Planowanie budżetowe w podsektorze samorządowym. Uwarunkowania, procedury, modele

Uwaga, otwiera nowe okno. PDFDrukujEmail

Spis treści
Planowanie budżetowe w podsektorze samorządowym. Uwarunkowania, procedury, modele
Page #
Wszystkie strony

 Mając na uwadze powyższe uwarunkowania, w pracy przyjęto następującą tezę badawczą - obecny system planowania budżetowego i realizacji budżetu w jednostkach samorządu terytorialnego ogranicza możliwości poprawy efektywności wykorzystania środków publicznych oraz nie sprzyja stabilizacji prowadzonej przez nie gospodarki finansowej.

 

Praca ma na celu określenie pożądanych rozwiązań modelowych dotyczących planowania budżetowego. Problematyka ta jest rozpatrywana przez pryzmat strategiczny i operacyjny, gdyż wymaga podejścia kompleksowego i zintegrowanego, jak również wymaga uwzględnienia czynnika czasu i zmian zachodzących w otoczeniu jednostki samorządu terytorialnego.

 

Jako cele badawcze uzupełniające, realizowane w niniejszej pracy wskazano:

1. Określenie (diagnoza) obowiązujących procedur planistycznych i metod planowania stosowanych obecnie w jednostkach samorządu terytorialnego (tradycyjnie stosowanych
i nowoczesnych).
2. Określenie przyczyn zahamowania procesu wdrażania nowoczesnych metod planowania budżetowego w podsektorze samorządowym.
3. Opracowanie typologii procedur planowania budżetowego i budżetowania w jednostkach samorządu terytorialnego.
4. Wypracowanie zintegrowanego modelu planowania budżetowego w jednostkach samorządu terytorialnego.

W trakcie tych badań wykorzystano następujące metody:

– krytyczną analizę literatury przedmiotu krajowej i zagranicznej,
– metody statystyczne,
– techniki badań ankietowych oraz wywiadu bezpośredniego,
– analizę zjawisk i syntezę wyników.

W pracy posłużono się techniką ankietową oraz wywiadem. Ankieta została skierowana do jednostek samorządu terytorialnego i miała na celu ustalenie ogólnych procedur, stosowanych metod planowania i postulowanych zmian w metodach planowania w jednostkach samorządu terytorialnego. Ankieta ta była adresowana do jednostek samorządu terytorialnego trzech województw i miała charakter anonimowy zarówno z punktu widzenia poszczególnych indywidualnych jednostek samorządu, jak i przestrzennego, zgodnie z życzeniem respondentów. Po zakończonych badaniach oraz ich przetworzeniu przeprowadzono analizę techniką wywiadu w wybranych 46 jednostkach w celu potwierdzenia wyników badań ankietowych oraz wypracowania postulatów w zakresie modelu planowania budżetowego.


Podstawowym problemem, na jaki napotyka obecnie samorząd gminny, jest kwestia szczupłości środków w stosunku do zgłaszanych potrzeb przez społeczność. Całościowe spojrzenie bez ograniczeń czasowych uwalnia brak potrzeby natychmiastowego zagospodarowywania wolnych zasobów publicznych poprzez rozszerzenie horyzontu czasowego procesu planistycznego
i brak konieczności ograniczania czasowego realizowanych zadań.
Tym samym daje to możliwość limitowania zadań w sposób rzeczowy, czasowy i finansowy oraz większe możliwości aktywnego zarządzania finansami. Rozszerzony horyzont czasowy procesu planowania pozwala dokonywać pomiaru prognozowanej efektywności oraz kosztów związanych z realizacją poszczególnych zadań w sposób pełny, a nie wycinkowy w przypadku stosowania zasady jednoroczności. Takie podejście uwypukla problem odpowiedzialności za podejmowane decyzje i ich skutki w jednostkach samorządu terytorialnego.

W pracy oparto się na ogólno dostępnych publikacjach polskich i zagranicznych.
W szczególności wykorzystano zwarte publikacje naukowe z zakresu finansów, finansów publicznych, finansów samorządowych, zarządzania i zarządzania strategicznego, polityki gospodarczej, prawa oraz naukowe wydawnictwa ciągłe i konferencyjne z zakresu finansów samorządowych, finansów, zarządzania strategicznego. Wspomagano się również aktualnie obowiązującymi przepisami prawnymi, regulującymi: funkcjonowanie i gospodarkę finansową jednostek samorządu terytorialnego. Wykorzystano ponadto materiały statystyczne GUS
w zakresie kształtowania się dochodów gmin, materiały sprawozdawcze Regionalnych Izb Obrachunkowych oraz Ministerstwa Finansów. Odrębnym źródłem informacji były przeprowadzone badania ankietowe oraz wywiady bezpośrednie w zakresie stosowanych procedur i metod planowania budżetowego w jednostkach samorządu terytorialnego.

Praca została przygotowana zgodnie ze stanem prawnym na dzień 31 października 2006 r.. Zaprezentowane w opracowaniu informacje oraz wyniki badań obejmują lata 2005–2006.

Przeprowadzone badania mają charakter teoretyczno-praktyczny. Efekty mogą znaleźć praktyczne aplikacje w gospodarce finansowej i zarządzaniu jednostkami samorządu terytorialnego. Wyniki ankiety oddają ogólny stan i zaawansowanie jednostek samorządowych w zakresie stosowanych metod planowania i budżetowania. Wypracowany model zmian
w procedurach planowania budżetowego może mieć zastosowanie w praktyce, ale wymaga spełnienia pewnych warunków, które określono w ostatniej części postulatywnej pracy.